राजकारणाच्या रंगमंचावरचे चार तेजस्वी तारे काळाच्या पडद्याआड
काळ कितीही पुढे गेला, राजकारणाने कितीही कलाटणी घेतली तरी काही छायाचित्रे, काही चेहरे आणि काही आठवणी काळाच्या ओघातही पुसल्या जात नाहीत. महाराष्ट्राच्या राजकीय इतिहासात असेच चार चेहरे कधी काळी एकाच व्यासपीठावर दिसले होते—आपापल्या कर्तृत्वाने, स्पष्ट मतांनी आणि परस्परांतील मैत्रीने राज्यभर चर्चेत असलेले.
पक्ष वेगवेगळे होते. विचारसरणी भिन्न होती. कधी धोरणांवर मतभेद झाले, कधी व्यासपीठांवरून टीका झाली. पण या सगळ्या पलीकडे एक गोष्ट समान होती—परस्पर सन्मान आणि माणुसकीचा धागा. राजकारणात दुर्मीळ ठरणारी ही बाब त्या काळात महाराष्ट्राने अनुभवली.
आज मात्र त्या छायाचित्राकडे पाहताना मनात एकच प्रश्न उभा राहतो—खरंच हे सगळे आपल्यात नाहीत?
नियतीने एकामागून एक असे हे चारही दिग्गज हिरावून नेले आणि महाराष्ट्राच्या राजकीय क्षितिजावर मोठी पोकळी निर्माण झाली.
हे केवळ व्यक्ती नव्हत्या, तर तो एक काळ होता—जिथे मतभेदांनाही एक मर्यादा होती, आणि राजकारणापलीकडे माणूस महत्त्वाचा मानला जात होता. त्यांच्या जाण्याने केवळ चार नेते नाही, तर एक संस्कारशील राजकीय परंपरा देखील हळूहळू स्मृतींमध्ये जमा होत चालली आहे.
आजच्या आक्रमक, कटु आणि तुटक राजकारणाच्या पार्श्वभूमीवर हे छायाचित्र अधिक बोलके ठरते. मतभिन्नता असूनही संवाद शक्य होता, आणि सत्ता नसतानाही मैत्री टिकू शकते, याचे ते जिवंत उदाहरण होते.
काळाच्या पडद्याआड गेलेले हे ‘तारे’ आता प्रत्यक्षात दिसणार नसले, तरी त्यांच्या आठवणी, त्यांचे निर्णय आणि त्यांनी दिलेले धडे महाराष्ट्राच्या राजकीय इतिहासात कायम उजळत राहतील – *एक न संपणारा प्रकाश म्हणून.*
