गन मास्टर G-9 ते डिस्को डान्सर; गरिबांच्या मनातील सुपरस्टार मिथुन दा

गन मास्टर G-9 ते डिस्को डान्सर; गरिबांच्या मनातील सुपरस्टार मिथुन दा

संघर्ष, जिद्द, मेहनत आणि यशाचा सुवर्ण इतिहास; भारतीय चित्रपटसृष्टीतील अजरामर व्यक्तिमत्त्व

मुंबई | विशेष प्रतिनिधी

भारतीय चित्रपटसृष्टीत अनेक सुपरस्टार आले आणि गेले, मात्र काही कलाकार असे असतात की ते केवळ पडद्यावरील नायक राहत नाहीत, तर जनसामान्यांच्या जीवनाचा आणि भावविश्वाचा एक भाग बनतात. अभिनेते मिथुन चक्रवर्ती अर्थात ‘मिथुन दा’ हे असेच एक अष्टपैलू व्यक्तिमत्त्व आहे. ‘डिस्को डान्सर’, ‘गन मास्टर जी-9’, ‘बंगाल टायगर’ आणि ‘गरिबांचा अमिताभ बच्चन’ अशा अनेक नावांनी ओळखल्या जाणाऱ्या मिथुन दांनी आपल्या संघर्ष, मेहनत आणि जिद्दीच्या जोरावर भारतीय चित्रपटसृष्टीत एक वेगळे स्थान निर्माण केले.

• कोलकात्यातील गौरांग ते रुपेरी पडद्यावरील मिथुन •

१६ जून १९५० रोजी पश्चिम बंगालमधील कोलकाता येथे गौरांग चक्रवर्ती यांचा जन्म झाला. मध्यमवर्गीय कुटुंबात वाढलेल्या गौरांग यांना लहानपणापासून अभिनयाची आवड होती. पुढे त्यांनी पुण्यातील फिल्म अँड टेलिव्हिजन इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया (FTII) येथे अभिनयाचे प्रशिक्षण घेतले आणि अभिनेता होण्याचे स्वप्न घेऊन मुंबई गाठली.

मात्र मुंबईत त्यांचे स्वागत यशाने नव्हे, तर संघर्षाने केले. राहण्यासाठी घर नव्हते, खिशात पैसे नव्हते आणि चित्रपटसृष्टीत कोणतीही ओळख नव्हती. अनेकदा उपाशीपोटी दिवस काढत त्यांनी चित्रपट स्टुडिओंचे उंबरठे झिजवले.

• एक्स्ट्रा कलाकारापासून राष्ट्रीय पुरस्कार विजेत्यापर्यंत •

सुरुवातीच्या काळात मिथुन यांनी अनेक चित्रपटांमध्ये एक्स्ट्रा कलाकार म्हणून काम केले. ‘दो अंजाने’, ‘फूल खिले हैं गुलशन गुलशन’ यांसारख्या चित्रपटांत छोट्या भूमिका करत त्यांनी आपला प्रवास सुरू ठेवला. उदरनिर्वाहासाठी स्टेज शो केले. काही काळ प्रसिद्ध अभिनेत्री आणि नृत्यांगना हेलन यांच्या गाडीचे चालक म्हणूनही त्यांनी काम केल्याचे सांगितले जाते.

१९७६ मध्ये दिग्दर्शक मृणाल सेन यांच्या ‘मृगया’ या चित्रपटातून त्यांना मोठी संधी मिळाली. विशेष म्हणजे पहिल्याच चित्रपटासाठी त्यांना राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला. हा भारतीय चित्रपटसृष्टीतील दुर्मिळ विक्रम मानला जातो.

• ‘ताराना’ ते ‘डिस्को डान्सर’ – स्टारडमचा प्रवास •

१९७९ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या ‘ताराना’ चित्रपटाने मिथुन यांना लोकप्रियता मिळवून दिली. त्यानंतर १९८२ मध्ये आलेल्या ‘डिस्को डान्सर’ या चित्रपटाने त्यांना जागतिक कीर्ती मिळवून दिली.

‘जिमी जिमी आजा आजा’ आणि ‘आय अॅम अ डिस्को डान्सर’ या गाण्यांनी भारतासह रशिया, चीन, आफ्रिका आणि अनेक देशांमध्ये लोकप्रियतेचे नवे विक्रम प्रस्थापित केले. रशियात आजही अनेक चाहते त्यांना ‘जिमी’ म्हणून ओळखतात.

• गन मास्टर जी-9 आणि अॅक्शनचा नवा अध्याय •

‘सुरक्षा’ चित्रपटातील ‘गन मास्टर जी-9’ या भूमिकेने मिथुन यांना अॅक्शन हिरोची नवी ओळख मिळवून दिली. टी-शर्ट, जीन्स, दमदार शरीरयष्टी आणि आकर्षक स्टाईल यामुळे ते युवकांचे आदर्श बनले.

‘वारदात’, ‘बॉक्सर’, ‘कमांडो’, ‘प्यार झुकता नहीं’, ‘घर एक मंदिर’, ‘प्रेम प्रतिज्ञा’, ‘दाता’, ‘मुजरिम’, ‘दलाल’, ‘जल्लाद’, ‘रावणराज’, ‘अग्निपथ’ आणि ‘गुंडा’ यांसारख्या चित्रपटांनी त्यांची लोकप्रियता शिखरावर नेली.

• तीन राष्ट्रीय पुरस्कारांचा मानकरी •

मिथुन चक्रवर्ती हे भारतीय चित्रपटसृष्टीतील मोजक्या अभिनेत्यांपैकी एक आहेत ज्यांनी तीन वेळा राष्ट्रीय पुरस्कार पटकावले.

– ‘मृगया’ – सर्वोत्कृष्ट अभिनेता
– ‘ताहादेर कथा’ – सर्वोत्कृष्ट अभिनेता
– ‘स्वामी विवेकानंद’ चित्रपटातील रामकृष्ण परमहंस यांच्या भूमिकेसाठी राष्ट्रीय पुरस्कार

तसेच ‘अग्निपथ’मधील सहाय्यक भूमिका आणि ‘जल्लाद’मधील प्रभावी अभिनयासाठीही त्यांना विशेष सन्मान प्राप्त झाले.

• भूमिकेसाठी स्वतःला झोकून देणारा कलाकार •

रामकृष्ण परमहंस यांची भूमिका साकारताना मिथुन यांनी अनेक धार्मिक ग्रंथांचे वाचन केले. त्या भूमिकेच्या अभ्यासासाठी त्यांनी मांसाहाराचा त्याग करून शाकाहार स्वीकारला होता. भूमिकेसाठी संपूर्ण समर्पण हीच त्यांच्या यशाची गुरुकिल्ली ठरली.

• वैयक्तिक आयुष्य आणि कुटुंब •

मिथुन यांच्या आयुष्यात सुरुवातीला अभिनेत्री हेलेना ल्यूक यांच्यासोबत विवाह झाला; मात्र तो अल्पकाळ टिकला. त्यानंतर त्यांनी अभिनेत्री योगिता बाली यांच्याशी विवाह केला.

महाअक्षय (मिमोह), उष्मेय, नमाशी आणि दत्तक कन्या दिशानी अशी त्यांची चार अपत्ये आहेत. दिशानीला त्यांनी स्वतःच्या मुलीप्रमाणे प्रेम आणि माया दिली आहे.

• अभिनेता ते यशस्वी उद्योगपती •

चित्रपटसृष्टीतील यशानंतर मिथुन यांनी ऊटी येथे ‘मोनार्क’ हॉटेल समूहाची स्थापना केली. आज ते यशस्वी उद्योगपती म्हणूनही ओळखले जातात. हॉटेल व्यवसायासोबतच विविध सामाजिक उपक्रम, निधी संकलन आणि जनकल्याणकारी कार्यात त्यांचा सक्रिय सहभाग असतो.

• सर्वसामान्यांचा नायक •

मिथुन यांची सर्वात मोठी ताकद म्हणजे त्यांचा सर्वसामान्यांशी असलेला भावनिक संबंध. ते पडद्यावर जितके मोठे स्टार होते, तितकेच सामान्य माणसाच्या मनातील आपलेसे व्यक्तिमत्त्व होते. त्यामुळेच त्यांना ‘गरिबांचा अमिताभ बच्चन’ ही उपाधी मिळाली.

देशभरातील लाखो चाहते आजही त्यांच्यावर प्रेम करतात. महाराष्ट्रातील सोलापूर येथील चिंचोळीकर परिवार गेली अनेक वर्षे मिथुन दांचा वाढदिवस मोठ्या उत्साहात साजरा करीत असून त्यांना आपल्या कुटुंबातील सदस्याप्रमाणे मान देतात.

° प्रेरणेचा अखंड झरा •

उपासमारी, संघर्ष, अपयश आणि प्रतिकूल परिस्थिती यांवर मात करत एका सामान्य तरुणाने भारतीय चित्रपटसृष्टीत स्वतःचा स्वतंत्र इतिहास निर्माण केला. ३५० हून अधिक चित्रपट, तीन राष्ट्रीय पुरस्कार, जागतिक लोकप्रियता आणि करोडो चाहत्यांचे प्रेम मिळवणारे मिथुन चक्रवर्ती आजही नव्या पिढीसाठी प्रेरणास्थान आहेत.

त्यांचा जीवनप्रवास हे जिद्द, मेहनत आणि आत्मविश्वास यांच्या बळावर कोणतेही स्वप्न साकार करता येते याचे जिवंत उदाहरण आहे.

अभिनेते मिथुन चक्रवर्ती यांना त्यांच्या ७६ व्या वाढदिवसानिमित्त दैनिक प्रबुद्ध राज व चिंचोळीकर परिवारातर्फे हार्दिक नव्हे तर लाख लाख शुभेच्छा! त्यांच्या उत्तम आरोग्यासाठी, दीर्घायुष्यासाठी आणि निरंतर यशासाठी मनःपूर्वक शुभकामना!