पांढऱ्या टोपीतून लोकपरंपरेचा जागर; ‘उत्सव अभिजात मराठीचा’ उत्साहात साजरा!

पांढऱ्या टोपीतून लोकपरंपरेचा जागर; ‘उत्सव अभिजात मराठीचा’ उत्साहात साजरा!

जिल्हा परिषद व पंचायत समिती दक्षिण सोलापूरचा संयुक्त उपक्रम; कविता, अभंग, पोवाडे, भारूड आणि हलगीवादनातून मराठी संस्कृतीचे दर्शन

सोलापूर : मराठी भाषेचा समृद्ध साहित्यिक वारसा, लोकसंस्कृती आणि परंपरांचे जतन करण्यासोबतच नव्या पिढीमध्ये मराठी भाषेविषयी अभिमान व आत्मीयता निर्माण करण्याच्या उद्देशाने जिल्हा परिषद सोलापूर आणि पंचायत समिती दक्षिण सोलापूर यांच्या संयुक्त विद्यमाने ‘अभिजात मराठी भाषा सप्ताहा’निमित्त ‘उत्सव अभिजात मराठीचा’ हा कार्यक्रम उत्साहपूर्ण वातावरणात साजरा करण्यात आला. मुख्य कार्यकारी अधिकारी कुशल जैन आणि गटविकास अधिकारी मनोज राऊत यांच्या संकल्पनेतून आयोजित या उपक्रमात पांढऱ्या टोप्यांच्या माध्यमातून मराठी संस्कृती, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक प्रतीकांचे महत्त्व अधोरेखित करण्यात आले.

मराठी भाषेला लाभलेला प्राचीन इतिहास, समृद्ध साहित्यपरंपरा आणि सांस्कृतिक वैभव जनमानसापर्यंत पोहोचविणे, तसेच मराठी भाषेचा अभिमान नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविणे, हा कार्यक्रमाचा प्रमुख उद्देश होता. पारंपरिक वेशभूषा आणि लोककलेच्या विविध आविष्कारांमुळे कार्यक्रमाला मराठमोळे स्वरूप प्राप्त झाले.

कार्यक्रमाच्या प्रारंभी उपस्थित मान्यवरांचे स्वागत करण्यात आले. गटशिक्षणाधिकारी जयश्री सुतार यांनी प्रास्ताविकातून कार्यक्रमाची भूमिका स्पष्ट केली. सहायक गटविकास अधिकारी सनी चव्हाण यांनी आपल्या मनोगतात मराठी भाषेचा अभिजात दर्जा, तिचे महत्त्व आणि भाषिक वारसा जतन करण्याची गरज विशद केली.

गटविकास अधिकारी मनोज राऊत यांनी मराठी भाषेच्या भावनिक आणि सांस्कृतिक सामर्थ्यावर प्रकाश टाकला. मराठी ही मराठी भाषिकांच्या हृदयाला थेट भिडणारी भाषा असून, आपल्या भावना, संस्कृती आणि विचार प्रभावीपणे व्यक्त करण्याची ताकद तिच्यात आहे, असे त्यांनी सांगितले. एकाच मराठी शब्दाचे वेगवेगळ्या टप्प्यांवर बदलणारे अर्थ आणि महत्त्व त्यांनी उदाहरणांसह स्पष्ट केले.

मराठी माणसाने आपली भाषा, संस्कृती आणि परंपरा जपण्याबरोबरच पुढील पिढ्यांनाही त्यांची ओळख करून दिली पाहिजे, असे आवाहन त्यांनी केले. हलगीवादनातील वीररस, महाराष्ट्राच्या लोकजीवनातील पांढऱ्या टोपीचे स्थान, लोककला आणि वारकरी परंपरेतील सांस्कृतिक प्रतीकांचे महत्त्व यावरही त्यांनी मार्गदर्शन केले. भाषेचा अभिमान बाळगतानाच तिच्याशी जोडलेल्या लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक प्रतीकांचे जतन करणेही तितकेच महत्त्वाचे असल्याचा संदेश त्यांनी दिला.

• ‘नटसम्राट’मधील प्रसंगातून नाना पाटेकर यांना श्रद्धांजली •

कार्यक्रमादरम्यान दिवंगत अभिनेते नाना पाटेकर यांना भावपूर्ण श्रद्धांजली अर्पण करण्यात आली. विवेक कुलकर्णी यांनी ‘नटसम्राट’ या नाटकातील एका प्रसंगाचे प्रभावी सादरीकरण करून नाट्यपरंपरेला उजाळा दिला. या सादरीकरणातून मराठी रंगभूमीचे सामर्थ्य आणि नाट्यकलेचे भावविश्व उपस्थितांसमोर उलगडले.

कार्यक्रमात कविता वाचन आणि काव्यसादरीकरणाने साहित्यिक वातावरण निर्माण झाले. गटशिक्षणाधिकारी जयश्री सुतार, सहशिक्षक रंगनाथ कोरे, ज्योती वाघमारे, अपर्णा तुळजापुरकर, प्रमोद कस्तुरे, दीपली बोराळे, अंजली जमखंडीकर आणि मंजुषा कलशेट्टी यांनी विविध कवितांचे वाचन केले.

दैनिक पुण्यनगरीचे पत्रकार शरीफ सय्यद यांनी ‘बाप’ ही स्वतः रचलेली कविता सादर केली. पंचायत समिती दक्षिण सोलापूर येथील कनिष्ठ सहायक अभिमन्यू कांबळे यांनी ‘दोन दिवस’ ही कविता गायली. या सादरीकरणांतून मराठी कवितेतील भावविश्व, नातेसंबंध आणि जीवनानुभवांना अभिव्यक्ती मिळाली.

जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा, उळे येथील विद्यार्थी ओंकार हनुमंत पवार याने केलेल्या हलगीवादनाने कार्यक्रमात विशेष रंगत आणली. हलगीच्या निनादातून लोककलेतील उत्साह, वीररस आणि पारंपरिक कलांचा जिवंत अनुभव उपस्थितांना मिळाला.

भूपाळी, अभंग, वासुदेवाची गाणी, जात्यावरची गाणी, पहाटगीते, भजन, पोवाडे आणि भारूड अशा विविध लोककलांच्या सादरीकरणातून महाराष्ट्राच्या लोकजीवनातील समृद्ध परंपरांचे दर्शन घडले. या कलाप्रकारांमुळे जुन्या सांस्कृतिक आठवणींना उजाळा मिळाला आणि लोकपरंपरेचा ठेवा जतन करण्याची प्रेरणा मिळाली.

मराठी भाषेची अभिजातता केवळ साहित्यापुरती मर्यादित नसून, ती लोकजीवन, लोककला, संतपरंपरा आणि सांस्कृतिक अभिव्यक्तींमध्येही रुजलेली आहे, हा संदेश या कार्यक्रमातून प्रभावीपणे देण्यात आला.

या कार्यक्रमास जिल्हा ग्रामीण विकास यंत्रणेचे प्रकल्प संचालक चंद्रशेखर जगताप, जिल्हा परिषदेचे उपमुख्य कार्यकारी अधिकारी (प्रशासन) सूर्यकांत भुजबळ, शिक्षणाधिकारी (प्राथमिक) विशाल मुळे, गटविकास अधिकारी मनोज राऊत, सहायक गटविकास अधिकारी सनी चव्हाण, गटशिक्षणाधिकारी अविचल महाडीक, गटशिक्षणाधिकारी जयश्री सुतार, सहायक प्रशासन अधिकारी अविनाश गोडसे, कनिष्ठ प्रशासन अधिकारी मनीषा वास्ते, विस्तार अधिकारी मल्लिनाथ स्वामी, हरेश राऊत, गुरुबाळ सनके, ज्योतिराम भोसले, सदाशिव कोळी आणि शिवानंद सोलापूरे यांच्यासह जिल्हा परिषद मुख्यालय व पंचायत समिती दक्षिण सोलापूरचे अधिकारी आणि कर्मचारी उपस्थित होते.

कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन मेहताब शेख, अपर्णा तुळजापुरकर आणि ज्योती वाघमारे यांनी केले.

मराठी भाषेचा अभिमान, लोककलेचा सन्मान आणि सांस्कृतिक वारशाचे संवर्धन यांचा सुरेख संगम घडविणारा हा उपक्रम ठरला. साहित्य, संगीत, नाट्य आणि लोकपरंपरांच्या माध्यमातून अभिजात मराठी भाषेचा गौरव करत तिचे वैभव पुढील पिढ्यांपर्यंत पोहोचविण्याचा संदेश या कार्यक्रमातून देण्यात आला.